GRUPLARDA VE SOSYAL HAYATTA İLETİŞİMİN ÖNEMİ DERS NOTLARI
HAP BİLGİ: İletişim; duygu, düşünce veya bilgilerin akla gelebilecek her türlü yolla başkalarına aktarılmasıdır. İletişimin gerçekleşebilmesi için en az iki kişi olmalı, bu kişiler birbirini algılamalı ve paylaşılacak bir mesaj olmalıdır.1. İletişimin Unsurları Nelerdir?
İletişimin doğru bir şekilde gerçekleşmesi için belirli ögelere ihtiyaç vardır. Bu ögeler iletişim ağını oluşturur.
İletişim Unsuru | Açıklaması | Örnek Durum |
| Kaynak (Gönderici) | Her türlü iletiyi gönderip iletişimi başlatan kişidir. | Soru soran Derya. |
Alıcı | Mesajın iletildiği kişi ya da gruptur. | Derya'yı dinleyen Sabri. |
İleti (Mesaj) | Göndericiden alıcıya iletilen duygu, düşünce veya bilgidir. | "Nasılsın?" sorusu. |
Kanal | Mesajın iletildiği araç veya yoldur (Ses, yazı, beden dili vb.). | Cep telefonu veya ses dalgaları. |
Ortam | İletişimin gerçekleştiği fiziksel ve sosyal çevredir. | Teknolojik ortam veya sınıf. |
Dönüt (Geri Bildirim) | Alıcının aldığı mesaja verdiği tepki ve cevaptır. | "İyiyim" cevabı. |
İnsanlar duygu ve düşüncelerini aktarırken farklı yöntemler kullanırlar.
Sözlü İletişim | Yazılı İletişim | Sözsüz İletişim |
| Konuşarak ve dinleyerek kurduğumuz iletişimdir. | Yazı kullanarak gerçekleştirdiğimiz iletişimdir. | Beden hareketleri, jest, mimik, ses tonu ve kıyafetle kurulan iletişimdir. |
Örnek: Yüz yüze sohbet, telefonda konuşmak, şarkı söylemek. | Örnek: Mektup, e-posta, not bırakmak, mesaj yazmak. | Örnek: Gülümsemek, baş sallamak, el sallamak. |
DİKKAT! İletişim çeşitleri genel olarak üçe ayrılsa da görsel ögelerle (afiş, trafik işaretleri) yapılan "Görsel İletişim" de vardır.
HAP BİLGİ:- Jest: Duygu ve düşünceleri anlatmak için yapılan el, kol ve baş hareketleridir.
- Mimik: Yüz kaslarının hareketiyle oluşan duygu ifadeleridir (gülümsemek, kaş çatmak vb.). Birine uzaktan el sallamamız jest iken, o kişiye gülümsememiz mimiktir.
Etkili iletişim, duygu ve düşüncelerin karşı tarafça doğru, açık ve net bir şekilde anlaşılmasını sağlayacak şekilde aktarılmasıdır. Sadece konuşmaktan ibaret değildir, karşılıklı bir alışveriş (etkin dinleme) gerektirir.
A. Sen Dili ve Ben Dili
BEN DİLİ (Olumlu İletişim) | SEN DİLİ (Olumsuz İletişim) |
| Kişiyi suçlamadan, kendi duygu ve düşüncelerini ifade etmektir. | Karşıdaki kişiyi doğrudan hedef alıp suçlamaktır. |
Kişiden çok davranış odaklıdır. | Davranıştan çok kişi odaklıdır. |
Olumlu ve yapıcıdır, iletişime açıktır. | Olumsuz ve yargılayıcıdır, iletişimi koparır. |
Örnek: "Bu davranış beni üzüyor.", "Sınıfta yüksek ses olduğunda huzursuz hissediyorum.". | Örnek: "Her zaman beni üzüyorsun.", "Beni hiç dinlemiyorsun.". |
B. Empati ve Farklılıklara Saygı
- Empati: Bireyin kendi yargılarından sıyrılıp, olaylara bir başkasının penceresinden bakabilme becerisidir. "Üzüldüğünü görebiliyorum, senin yerinde olsam ben de aynı hissederdim" cümlesi empatiye örnektir.
- Farklılıklara Saygı: İnsanların düşünce, inanç ve yaşam biçimlerine ön yargısız yaklaşmaktır. Toplumsal barışı ve insan haklarını korur. Ön yargıların olduğu yerde empati azalır.
İletişimdeki sorunların çoğu yeterince ve doğru dinlememekten kaynaklanır. Türkçemizdeki "İki dinle, bir söyle" atasözü etkin dinlemenin önemini vurgular.
İyi Bir Konuşmacının Özellikleri | İyi Bir Dinleyicinin Özellikleri (Etkin Dinleme) |
| Kelimeleri doğru telaffuz eder. | Konuşmacıyla göz teması kurar. |
Ses tonunu ve vurgularını doğru ayarlar. | Konuşmacının sözünü kesmez. |
Anlatımını jest ve mimiklerle destekler. | Dinlerken vereceği cevabı düşünmez ve başka işlerle uğraşmaz (telefona bakmak vb.). |
Soruları içtenlikle cevaplar, göz teması kurar. | Başını sallayarak veya jest/mimiklerle dinlediğini belli eder. |
İletişimi bozan, yanlış anlaşılmalara veya çatışmalara sebep olan tutum ve davranışlara iletişim engeli denir.
Günlük Hayattaki İletişim Engelleri:
- Karşı taraf konuşurken telefona bakmak veya başka işle uğraşmak.
- Söz kesmek, aceleci konuşmak ve dinlemeden yorum yapmak.
- Alaycı davranmak, küçümsemek ve sürekli öğüt vermek.
- Sen dili kullanmak ve ön yargılı olmak.
