5. sınıf Sosyal Bilgiler Yusufeli Barajı ve çevresindeki değişim görsel ders notu. Türkiye'nin en yüksek barajı, taşınan ilçe, olumlu ve olumsuz sonuçları tek infografikte.
5. sınıf sosyal bilgiler yusufeli barajı ve çevresindeki değişim konu anlatımı infografiği
5. sınıf sosyal bilgiler yusufeli barajı ve çevresindeki değişim konu anlatımı infografiği
5. Sınıf Sosyal Bilgiler Yusufeli Barajı ve Çevresindeki Değişim İnfografiği (Görsel Ders Notu)
5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi insanların, yerlerin ve çevrelerin öğrenme alanında büyük mühendislik yapılarının ve beşerî faaliyetlerin doğal çevre ile insan yaşamını nasıl dönüştürdüğünü somutlaştıran en güncel örneklerden biri Yusufeli Barajı ve Çevresindeki Değişim konusudur. Türkiye'nin en yüksek barajının inşasıyla birlikte yaşanan mekânsal dönüşümü, projenin olumlu ve olumsuz sonuçlarını, yerleşmelerin taşınma sürecini tek bir görsel şemada sunan bu infografik; akıllı tahta sunumları, ders anlatımları ve ortak yazılı sınav hazırlıkları için özel olarak hazırlanmıştır.Yusufeli ve Baraj Hakkında Temel Bilgiler
Yusufeli Barajı ve ilçenin coğrafi konumu şu temel özelliklere sahiptir:- Yusufeli Hakkında:
- Artvin ilimizin bir ilçesidir.
- Coşkun akışıyla bilinen Çoruh Nehri üzerinde yer alır.
- Oldukça engebeli, dik ve dağlık bir arazi yapısına sahiptir.
- Baraj Hakkında:
- Çoruh Nehri üzerine inşa edilmiştir.
- 275 metre gövde yüksekliğiyle Türkiye'nin en yüksek barajıdır.
- 2023 yılında resmi olarak hizmete açılmıştır.
Baraj Yapımıyla Çevrede Meydana Gelen Değişimler
Baraj kapaklarının kapanması ve su tutulmasıyla birlikte bölgenin coğrafi ve yerleşim yapısı köklü biçimde değişmiştir:- Dev Baraj Gölü: Çoruh Nehri'nin suları tutularak vadide büyük bir yapay göl (baraj gölü) oluşmuştur.
- Sular Altında Kalan Alanlar: Eski yerleşim alanlarının, tarım arazilerinin ve yolların bir bölümü sular altında kalmıştır.
- Yeni İlçe Merkezi: Yusufeli ilçe merkezi tamamen boşaltılarak daha yüksek, güvenli ve planlı bir alana taşınmıştır.
- Yenilenen Altyapı: Bölgedeki ulaşım ağları, tüneller, viyadükler, köprüler, altyapı ve yaşam alanları modern standartlarda yeniden düzenlenmiştir.
- Ekosistem Değişimi: Hem karasal hem de su ekosistemini kapsayan doğal habitatta önemli değişimler meydana gelmiştir.
Yusufeli Barajı'nın Sonuçları
Baraj projesi ülke ve bölge ekonomisine büyük katkılar sağlarken, yerel yaşam ve çevre üzerinde de birtakım zorluklar ve etkiler ortaya çıkarmıştır:1. Olumlu Sonuçlar
- Elektrik Üretimi: Ülkemizin enerji ihtiyacını karşılayan temiz ve yenilenebilir hidroelektrik enerji üretimi sağlar.
- Verimli Su Yönetimi: Su kaynaklarının depolanmasını ve taşkınların önlenerek daha verimli kullanılmasını mümkün kılar.
- Bölge Ekonomisine Katkı: İstihdam olanakları, ticaret hareketliliği ve hizmet sektörünün gelişmesiyle bölge ekonomisini canlandırır.
- Tarımsal Sulama: Kurak dönemlerde tarım arazileri için sulama imkânlarının artmasına zemin hazırlar.
2. Olumsuz Sonuçlar
- Yerleşimlerin Su Altında Kalması: Eski köylerin, mahallelerin ve anıların bulunduğu bazı yerleşim yerleri su altında kalmıştır.
- Doğal Yaşam Alanlarının Değişmesi: Vadi tabanındaki flora ve fauna alanları suyla kaplandığı için doğal yaşam dengesi değişmiştir.
- Yaşam Düzeninin Değişmesi: Bölge halkı evlerini, alıştıkları mahalleleri ve komşuluk düzenlerini değiştirip yeni yerleşim yerine taşınmak zorunda kalmıştır.
- Arazi ve Bitki Örtüsü Değişimi: Vadi arazisinin fiziki yapısında ve çevredeki bitki örtüsünde derin dönüşümler yaşanmıştır.
Özet Çıkarım
İnfografiğin Eğitim Ortamında Kullanımı
- Akıllı Tahta Sunumları: "Baraj Öncesi" ve "Baraj Sonrası" fotoğrafları üzerinden öğrencilere "Bir mühendislik projesi insan yaşamını ve doğayı nasıl etkiler?" sorusu yöneltilerek ders girişi etkileşimli hâle getirilebilir.
- Açık Uçlu ve Ortak Sınavlar: "Yusufeli Barajı'nın çevre ve yerleşmeye olan iki olumlu, iki olumsuz sonucunu yazınız" ya da "Türkiye'nin en yüksek barajı hangisidir ve hangi akarsu üzerindedir?" şeklindeki senaryo sorularını pekiştirmek için eksiksiz bir görsel kaynaktır.
- Sınıf Panosu & Özet Föy: Renkli A4/A3 baskı alınarak panolara asılabilir veya öğrencilerin defterlerine yapıştırmaları için ünite sonu çalışma yaprağı olarak sunulabilir.