HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR
Cumhuriyetin ilk yıllarında toplumu modernleştirmek, çağdaş bir devlet yapısı kurmak ve hukuki ikilikleri ortadan kaldırmak amacıyla hukuk alanında köklü inkılaplar yapılmıştır. Yeni baştan kanun hazırlamak uzun süreceği için, o dönem Avrupa'da uygulanan en modern ve akılcı kanunlar Türk kültürüne uyarlanarak kabul edilmiştir.Hukuk İnkılabının Gerekçeleri ve Temel Adımlar
 Konu Başlığı |  Önemli Bilgi |
| Osmanlı'daki Hukuk Sistemi | Şeri mahkemeler, Örfi mahkemeler, Azınlık mahkemeleri ve Kapitülasyon mahkemeleri bir arada bulunuyordu. Bu çoklu yapı hukukta birlik olmadığını ve karmaşayı gösteriyordu. |
İnkılabın Temel Amacı | Hukukta birliği ve bağımsızlığı sağlamak; demokratik, laik, çağdaş ve modern cumhuriyet yapısını güçlendirmek. |
Ankara Hukuk Mektebi (1925) | Cumhuriyetin ihtiyaç duyduğu yeni hukuk kadrolarını (hukukçuları) yetiştirmek amacıyla açılmıştır. |
Avrupa'dan Örnek Alınan Kanunlarİhtiyaç duyulan kanunlar, dönemin en modern yasalarına sahip ülkelerinden incelenerek çevrilmiş ve ülkemizin şartlarına göre düzenlenmiştir:
• İsviçre'den Alınanlar: Medeni Kanun (1926), Borçlar Kanunu (1926), Hukuk Usulü Kanunu (1926), İcra ve İflas Kanunu (1932).
• İtalya'dan Alınanlar: Ceza Kanunu (1926).
• Almanya'dan Alınanlar: Ticaret Kanunu (1926), Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu (1929), Deniz Ticaret Kanunu (1929).
TÜRK MEDENİ KANUNU (17 ŞUBAT 1926)Medeni hukuk; kişisel ilişkiler, aile, miras ve eşya gibi doğumdan ölüme kadar tüm hukuki süreçleri kapsar. Osmanlı Devleti'nde Ahmet Cevdet Paşa komisyonluğunda hazırlanan ve İslam hukuku esaslarına dayanan "Mecelle" uygulanıyordu ancak kadın-erkek eşitliğini sağlamada ve yeni gelişmelere ayak uydurmada yetersiz kalmıştı.
İsviçre Medeni Kanunu'nun Örnek Alınma Nedenleri:
• Avrupa'da yürürlüğe konan en son ve modern medeni kanun olması.
• Sorunlara hızlı, akılcı ve pratik çözümler bulması.
• Dilinin açık ve anlaşılır olması.
• Demokratik esaslara ve laik yapıya uygun olarak kadın-erkek eşitliğine dayanması.
Medeni Kanun'un Azınlıklar ve Dış Politika Etkisi
 Kritik Sonuç |  Açıklaması |
| Patrikhanenin Yetkilerinin Kısıtlanması | Patrikhanenin ve konsoloslukların mahkeme kurma yetkisi sona erdi, böylece hukuk işlerinde laikleşme ve bağımsızlık sağlandı. |
Azınlıkların Durumu | Türkiye'de yaşayan gayrimüslimler, Lozan'da kendilerine verilen özel haklardan kendi istekleriyle vazgeçerek Türk Medeni Kanunu'na tabi olmak istediler. |
Dış Müdahalenin Kesilmesi | Azınlıkların Türk kanunlarına tabi olmasıyla birlikte, Avrupalı devletlerin gayrimüslimleri bahane ederek iç işlerimize karışmalarının tamamen önüne geçildi. |
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU: Mecelle vs. Türk Medeni KanunuKonu | Mecelle (Osmanlı Dönemi) | Türk Medeni Kanunu (Cumhuriyet Dönemi) |
| Evlilik Tipi | Erkeğin çok eşlilik hakkı vardı. | Tek eşle evlilik kabul edildi ve evliliğe yaş sınırı getirildi. |
Nikâh Şekli | Sadece dinî nikâh uygulanıyordu, resmî nikâh yoktu. | Evlilikte resmî nikâh zorunluluğu getirildi. |
Boşanma Hakkı | Boşanma hakkı sadece erkeklere aitti, kadının boşanma hakkı yoktu. | Kadınlara da boşanma hakkı verilerek eşitlik sağlandı. |
Mahkemede Şahitlik | Şahitlikte kadın ve erkek eşit değildi (iki kadının şahitliği bir erkeğe denkti). | Mahkemelerde şahitlikte kadın ve erkek eşit sayıldı. |
Miras Hakkı | Mirasta eşitlik yoktu (erkek çocuk daha fazla pay alırdı). | Mirasın kız ve erkek çocuklara eşit paylaştırılması sağlandı. |
Çalışma Hayatı | Kadınların meslek seçme özgürlüğü kısıtlıydı. | Kadınlara istedikleri mesleği seçme ve erkeklerle eşit ücret alma hakkı tanındı. |
DİKKAT TABLOSU Dikkat Edilmesi Gereken Husus |  Unutma! |
| Kadınlara Verilen Hakların Sınırı | Türk Medeni Kanunu ile kadınlara sosyal, ekonomik ve hukuki alanlarda eşitlik verilmiştir. Ancak "SİYASİ" haklar (seçme ve seçilme hakkı) Medeni Kanun ile VERİLMEMİŞTİR! Siyasi haklar daha sonraki yıllarda verilmiştir. |
Kanunların Aynen Alınmaması | Avrupa'dan alınan kanunlar birebir, aynen olduğu gibi çevrilip uygulanmamıştır. Türk toplumunun ihtiyaçlarına ve kültürüne göre düzenlenerek kabul edilmiştir. |
Atatürk İlkeleriyle İlişkisi | • Kadın-erkek eşitliğini sağladığı için Halkçılık. • Dinî nikâh yerine resmî nikâh getirdiği ve Patrikhanenin hukuki yetkilerini aldığı için Laiklik. • Çağdaşlaşma adımı olduğu için İnkılapçılık. • Türk aile yapısını düzenlediği ve akılcı esaslara dayandığı için Milliyetçilik ile ilişkilidir |
