CUMHURİYETE YÖNELİK TEHDİTLER
Türkiye Cumhuriyeti; kurulduğu günden itibaren demokratik, laik yapısı ve jeopolitik konumu sebebiyle pek çok iç ve dış tehditle karşı karşıya kalmıştır.TÜRKİYE'NİN JEOPOLİTİK KONUMU VE ÖNEMİ
Bir ülkenin coğrafi özelliklerinin (kıtalar arası konumu, denizleri, yeraltı kaynakları vb.) ona kazandırdığı siyasi, ekonomik ve askerî güce jeopolitik konum denir. Türkiye; Asya, Avrupa ve Afrika'nın birleştiği noktada köprü görevi gören, zengin enerji kaynaklarına sahip Orta Doğu'ya komşu olan ve enerji koridoru durumunda olan bir ülkedir.
HAP BİLGİ: Türkiye'nin jeopolitik konumu uluslararası alanda söz sahibi olmasını sağlarken (avantaj), aynı zamanda tarihsel düşmanlıklar ve dış tehditlerle yüzleşmesine (dezavantaj) neden olmaktadır.
CUMHURİYETİN İLK YILLARINDAKİ İÇ TEHDİTLER
Cumhuriyete, yeniliklere ve inkılaplara karşı olan en büyük olayları LGS için "MİŞ" şeklinde kodlayabiliriz:
- Menemen (Kubilay) Olayı
- İzmir Suikastı Girişimi
- Şeyh Sait İsyanı
Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da, Cumhuriyet ve inkılapları ortadan kaldırarak saltanat ve hilafeti geri getirmek amacıyla çıkarılmış büyük bir isyandır. İngiltere, Musul'un Türkiye'ye geçmesini engellemek ve zengin petrol yataklarına konmak için bu isyanı desteklemiştir.
- Alınan Önlem: TBMM tarafından isyanı bastırmak için Takrir-i Sükûn Kanunu (Huzuru Sağlama Kanunu) çıkarılmış ve bölgede sıkıyönetim ilan edilmiştir. İsyancılar İstiklal Mahkemelerinde yargılanmıştır.
- Sonuçları: İsyanda rolü olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatılmıştır.
DİKKAT (LGS ÇIKMIŞ SORU MANTIĞI): Şeyh Sait İsyanı yüzünden Musul sorunu Türkiye'nin aleyhine (İngiltere'nin lehine) sonuçlanmış ve Musul, Misakımillî sınırlarımız dışında kalmıştır. Bu durum içte yaşanan bir sorunun (isyan), dış politikayı (Musul meselesi) olumsuz etkilediğinin en büyük kanıtıdır!
B. Menemen (Kubilay) Olayı (1930)
Serbest Cumhuriyet Fırkasının kapatılmasından sonra, İzmir'in Menemen ilçesinde Derviş Mehmet ve adamlarının halkın dinî duygularını istismar ederek çıkardığı rejim karşıtı isyandır. İsyanı bastırmak isteyen Öğretmen Asteğmen Kubilay isyancılar tarafından şehit edilmiştir.
- Halkın Tepkisi: Olay bütün yurtta nefretle karşılanmış, mitingler düzenlenmiştir. Bu durum halkın cumhuriyete ve inkılaplara sahip çıkmadaki kararlılığını gösterir.
UYARI: Gerek Şeyh Sait İsyanı gerekse Menemen Olayı, Türkiye'nin henüz çok partili siyasi yaşama (demokrasiye) hazır olmadığını ve inkılapların halka daha iyi anlatılması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu isyanlar ülkede demokrasinin gelişmesini geciktirmiştir.
3. DIŞ TEHDİTLER VE POLİTİKAMIZ
Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında dış politikada karşılaşılan bazı zorluklar devletin kaynaklarının bu tehditlere harcanmasına yol açmıştır.
- İngiltere: Musul'daki petrol kaynakları için doğudaki isyanları (Şeyh Sait) kışkırtmıştır.
- İtalya: 1930'lu yıllarda Akdeniz ve Orta Doğu'da yayılmacı ve saldırgan politikalar izlemiştir. Türkiye bu tehdide karşı müttefik ve komşu ülkelerle dostane iş birliği yaparak sınırlarını ve millî güvenliğini korumuştur.
- Fransa: Lozan'dan sonra Suriye sınırı, yabancı okullar, dış borçlar ve Adana-Mersin demiryolunun millîleştirilmesi gibi konularda Türkiye ile gerginlikler yaşamıştır. Türkiye bu sorunları barışçıl ve millî çıkarlarından ödün vermeden çözmüştür.
4. GÜNÜMÜZDEKİ TEHDİTLER VE 15 TEMMUZ SÜRECİ
Türkiye geçmişte olduğu gibi yakın tarihinde de misyonerlik faaliyetleri, terör, anarşi ve askerî darbelerle (1960, 1980) mücadele etmiştir.
- 15 Temmuz 2016 Darbe Girişimi: Demokratik devlet düzenini ve TBMM'yi ortadan kaldırmak isteyen dış destekli terör odaklarının girişimidir.
- Milletin Tepkisi: Türk halkı meydanlara inerek tek vücut olmuş; ulusal egemenliğe, demokrasiye ve Cumhuriyet'e sahip çıkmıştır. Bu destansı direnişi yaşatmak için 15 Temmuz, Demokrasi ve Millî Birlik Günü ilan edilmiştir.
HAP BİLGİ: Mustafa Kemal Atatürk'ün dediği gibi, memleketimizi tehdit edenlere karşı sadece askerî açıdan değil; siyasi, ekonomik ve idari bakımdan da kuvvetli olmalıyız. Bir ülkenin en etkili savunma sistemi millî birlik ve beraberlik ruhudur.
CUMHURİYET DÖNEMİ İSYANLARI KARŞILAŞTIRMASI
Özellik | Şeyh Sait İsyanı (1925) | Menemen (Kubilay) Olayı (1930) |
| Amacı | Cumhuriyeti, laikliği yıkmak, saltanatı getirmek | Cumhuriyeti ve inkılapları yıkmak |
İstismar Edilen Duygu | Dinî duygular | Dinî duygular |
Dış Bağlantı | İngiltere'nin kışkırtması (Musul için) var | Doğrudan bir dış bağlantı (isyan anında) vurgulanmaz |
Siyasi Sonucu | Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı | Çok partili hayata geçiş denemeleri tamamen ertelendi |
Ortak Noktaları | Türkiye'nin henüz çok partili hayata hazır olmadığını kanıtlamışlardır. |
İÇ VE DIŞ TEHDİTLERİN ÜLKEYE ETKİSİ
Tehditlerin Ülkemize Verdiği Zararlar |
 Ülke bütünlüğünü bozmak ve parçalamak hedeflenmiştir. |
| Ülkede demokrasinin gelişmesi gecikmiştir. |
| Toplumsal yaşam için düşünülen inkılaplar yavaşlamıştır. |
| Devletin kaynakları (ekonomi) bu isyanları bastırmaya harcanmıştır |
