YÖNETİMİN KARAR ALMA SÜRECİ
DEMOKRASİ VE KATILIM HAKKIDemokrasi sadece bir yönetim biçimi değil, aynı zamanda bir yaşam biçimidir. Demokratik toplumlarda vatandaşlar sadece seçimlerde oy kullanmaz, yönetimin aldığı kararlarda da söz sahibi olurlar.
 HAP BİLGİ |
| Katılım Nedir? İnsanların kendilerini, toplumu veya çevreyi ilgilendiren konularda, kararlarda ve etkinliklerde etkin bir şekilde yer almasına katılım denir. |
DİKKAT: Çocukların Katılım HakkıBirleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'ye göre çocuklar da karar alma süreçlerine katılma hakkına sahiptir.
• Tarih: 20 Kasım 1989'da kabul edilmiştir (Dünya Çocuk Hakları Günü).
• Türkiye: Sözleşmeyi 1990'da imzalamıştır.
• Kapsam: Çocuklar evde, okulda ve sosyal çevrelerinde kendilerini etkileyen kararlarda görüşlerini özgürce ifade etmelidir.
YÖNETİMİN KARAR ALMA SÜRECİNİN BASAMAKLARI
Yöneticiler veya kurumlar bir sorunu çözerken rastgele hareket etmezler. Sağlıklı bir karar alma süreci belirli aşamalardan oluşur.
Adım Sırası | Yapılacak İşlem | Açıklama |
| 1. | Sorunun Gündeme Gelmesi | Sorunun fark edilmesi ve tanımlanması aşamasıdır. |
2. | Çözüm Önerileri Geliştirilmesi | Sorunla ilgili fikirlerin toplanması ve tartışılmasıdır. |
3. | Karar Verilmesi | En uygun çözüm yolunun seçilmesidir. |
4. | Kararın Uygulanması | Alınan kararın hayata geçirilmesidir. |
5. | Kararın Değerlendirilmesi | Uygulamanın sonuçlarının gözden geçirilmesidir. |
6. | Yeniden Çözüm (Gerekirse) | Sorun çözülmediyse yeni yollar aranmasıdır. |
KARAR ALMA SÜRECİNİ ETKİLEYEN ANA UNSURLAR
Yöneticiler karar alırken tek başlarına değildir. Toplumdaki çeşitli güçler bu süreci etkiler. İşte o 4 temel unsur:
A. SİYASİ PARTİLER
Ülkeyi yönetmek amacıyla benzer düşüncelere sahip kişilerin kurduğu örgütlü gruplardır.
Rolü ve Etkisi | Detaylar |
| Yönetime Gelmek | Seçimlerde en çok oyu alan parti İktidar Partisi olur ve ülkeyi yönetir. |
Denetlemek | Seçimi kazanamayan partiler Muhalefet Partisi olur. İktidarın kararlarını eleştirir, eksikleri söyler ve alternatif çözüm üretirler. |
Meclis Faaliyetleri | Yasa teklifleri, soru önergeleri ve meclis araştırmaları ile kararları şekillendirirler. |
B. SİVİL TOPLUM KURULUŞLARI (STK)
Devletten bağımsız, gönüllülük esasına dayanan, kâr amacı gütmeyen ve toplum yararına çalışan kurumlardır (Vakıf, dernek, sendika, oda vb.).
🛡️ UYARI |
| STK'ler resmi devlet kurumu değildir. Yasa yapamazlar ancak kamuoyu oluşturarak yasaların çıkmasını veya değişmesini sağlarlar. |
◦ Raporlar hazırlayıp yetkililere sunarlar.
◦ Mitingler, kampanyalar ve protestolar düzenlerler.
◦ Örnek: TEMA Vakfı bir ormanın korunması için kampanya başlatırsa, devlet o bölgeyi koruma altına almaya karar verebilir.
MEDYA
Gazete, TV, genel ağ (internet) ve sosyal medya gibi kitle iletişim araçlarının tümüdür.
| HAP BİLGİ |
| Medya, halk ile yöneticiler arasında bir köprü görevi görür. |
• İşlevi: Toplumu bilgilendirir, yönlendirir ve gündem belirler.
D. KAMUOYU
Toplumu ilgilendiren bir konu hakkında halkın genel düşüncesi, kanaati ve ortak fikridir.
• Etkisi: Demokratik yönetimlerde yöneticiler, halkın (kamuoyunun) tepkisine duyarsız kalamazlar. Çünkü bir sonraki seçimde oy kaybetme ihtimalleri vardır.
• Oluşumu: Siyasi partiler, STK'ler ve Medya kamuoyunun oluşmasına yardım eder.
BİREY OLARAK YÖNETİME NASIL KATILIRIZ?
Sadece seçim zamanı oy kullanmak tek yöntem değildir. İşte aktif vatandaşlık görevlerimiz:
Yöntem | Açıklama |
| Seçme ve Seçilme | 18 yaşını dolduran her vatandaş oy kullanabilir ve aday olabilir. |
Dilekçe Hakkı | İstek ve şikâyetlerimizi resmi kurumlara yazılı olarak iletebiliriz. |
CİMER / Başvuru | Günümüzde elektronik ortamda devlet kurumlarına başvurular yapılabilir. |
Kampanyalar | İmza kampanyaları düzenleyerek yönetimin dikkatini çekebiliriz. |
Halk Toplantıları | Belediyelerin düzenlediği toplantılara katılıp fikir beyan edebiliriz. |
ÖZET TABLOSU: KİM NE YAPAR?
Unsur | Temel Görev / Özellik | Etki Yöntemi |
| Siyasi Parti | Ülke yönetimine talip olmak | Meclis çalışmaları, muhalefet eleştirisi |
STK | Gönüllülük ve toplum yararı | Bilinçlendirme, raporlama, eylem |
Medya | İletişim ve haberleşme | Gündem oluşturma, haberdar etme |
Kamuoyu | Halkın ortak görüşü | Oy tercihi, toplumsal baskı |
SINAV İÇİN ÖNEMLİ NOTLAR (DİKKAT KÖŞESİ)1. Gönüllülük Esastır: Sivil Toplum Kuruluşlarına (STK) katılım zorunlu değil, gönüllülük esasına dayanır. İnsanlar maaş almak için değil, topluma fayda sağlamak için orada çalışır.
2. Muhalefetin Önemi: Demokrasilerde sadece iktidar partisi değil, muhalefet partileri de çok önemlidir. Çünkü onlar yönetimi denetleyerek hatalı kararların düzeltilmesini sağlar.
3. Sadece Oy Değil: Demokrasi sadece sandığa gitmek değildir. Dilekçe vermek, STK'ye üye olmak veya barışçıl gösteri yapmak da birer demokratik katılım hakkıdır
