Teknolojik Gelişmelerin Hak ve Sorumluluklara Etkisi
1) "Elif Hanım bir kasabada çiftçilik yapmaktadır ve tarlasını satmak istemektedir. Eskiden tapu işlemleri için birkaç kez şehir merkezine gitmesi gerekirken, oğlu Emir'in yardımıyla e-Devlet uygulamasına girmiş ve gerekli belgeleri yükleyerek kolayca randevu almıştır. Böylece eskiden günler sürebilecek bu süreç, dijital araçlar sayesinde hızlı ve zahmetsiz şekilde çözülmüştür."Bu metne göre teknolojik gelişmelerin vatandaşlara sağladığı en önemli fayda aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yeni ekonomik faaliyet alanları ve iş kolları yaratması
B) Vatandaşların kamu hizmetlerine ulaşımını hızlandırması ve kolaylaştırması
C) İnsanların yüz yüze iletişim kurma ihtiyacını tamamen ortadan kaldırması
D) Şehirden kırsal kesimlere (kasabalara) olan göçü engellemesi
2) "Ahmet Bey küçük bir mahallede esnaflık yapıyordu. Mahallesinde çöplerin düzenli toplanmaması ve sokak lambalarının arızalanması gibi sorunlar vardı. Ahmet Bey, bir mobil uygulama olan CİMER'i (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi) kullanarak çöp birikintilerinin ve arızalı lambaların fotoğraflarını çekip yetkililere gönderdi. Kısa bir süre sonra ekipler mahalleye gelerek sorunları çözdü."
Ahmet Bey'in bu davranışı, teknolojinin aşağıdaki haklardan hangisinin kullanımını doğrudan desteklediğini gösterir?
A) Seçme ve seçilme hakkı
B) Sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkı
C) Dilekçe ve bilgi edinme hakkı
D) Özel hayatın gizliliği hakkı
3) "Dijital mahremiyet, kişisel bilgilerimizi başkalarından korumamız ve neyi, kiminle, ne kadar paylaşacağımıza kendimizin karar vermesidir. Sosyal medyada profil bilgilerimiz, fotoğraflarımız ve adresimiz herkese açık olursa, kötü niyetli kişiler bu bilgileri kendi çıkarları için kullanabilir."
Verilen bilgiye göre "dijital mahremiyet" bilincine sahip bir vatandaşın aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?
A) Sosyal medya hesaplarında paylaşımlarını sınırlı tutarak sadece güvendiği kişilerle paylaşması
B) Emin olmadığı veya tanımadığı kişilerden gelen elektronik postaları açmadan silmesi
C) Dijital ortamlarda kullandığı şifreleri kimseyle paylaşmaması
D) Herhangi bir siteye üye olurken tüm kişisel ve iletişim bilgilerini herkesin görebileceği şekilde paylaşması
4) "Devletimiz, vatandaşların kamu hizmetlerinden ve haklarından faydalanmasını kolaylaştırmak için çeşitli uygulamalar geliştirmiştir: I. Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) ve e-Nabız II. Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ve e-Okul "
Verilen bu dijital sistemlerin hizmet ettiği temel vatandaşlık hakları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru eşleştirilmiştir?
A) I. Sağlık Hakkı – II. Eğitim Hakkı
B) I. Haberleşme Hakkı – II. Dilekçe Hakkı
C) I. Eğitim Hakkı – II. Katılım Hakkı
D) I. Sağlık Hakkı – II. Mülkiyet Hakkı
5) "Elif Hanım, kasabada yaşamakta ve tarlasını satmak istemektedir. Eskiden bu işlem için defalarca şehir merkezine gitmesi gerekirken, akıllı telefonuna e-Devlet uygulamasını indirmiş ve gerekli belgeleri yükleyerek tapu işlemi için anında randevu almıştır. Böylece eskiden günler sürebilecek bürokratik işlemler, hızlı ve zahmetsiz bir şekilde çözülmüştür."
Bu örnek olaydan hareketle e-Devlet uygulaması ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Vatandaşlara zaman ve maliyet tasarrufu sağlamaktadır.
B) Resmî işlemlerin daha hızlı ve kolay yapılabilmesine olanak tanır.
C) Bireylerin devlet dairelerindeki bürokratik engellerini azaltmaktadır.
D) Şehir merkezlerinde yaşayan vatandaşların kullanımına açıktır.
6) "e-Nabız, vatandaşların sağlık kayıtlarına dijital ortamda ulaşmasını sağlayan bir sistemdir. Mehmet, baş ağrısı nedeniyle hastaneye gitmiş, muayene sonrası yapılan kan tahlil sonuçlarını tekrar hastaneye gitmek zorunda kalmadan e-Nabız üzerinden kontrol etmiştir. Ayrıca annesi de kullandığı ilaçların yan etkilerini bu platformdan incelemiştir."
Buna göre e-Nabız platformunun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak ve bilinçli kullanım sağlamak
B) Hastanelerdeki doktor sayısını dijital uygulamalarla azaltmak
C) Vatandaşların istedikleri ilaçları doktor onayı olmadan alabilmelerini sağlamak
D) Sadece laboratuvar tahlillerini arşivlemek
7) "CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi), vatandaşların talep, şikâyet, görüş ve önerilerini ilgili kamu kurumlarına iletebilmelerini sağlayan bir platformdur. Bu platform sayesinde vatandaşlar, karşılaştıkları sorunları hızlıca yetkililere bildirerek karar alma süreçlerine dolaylı da olsa dâhil olurlar."
Bu bilgiye dayanarak CİMER'in aşağıdaki anayasal haklardan hangisinin kullanımını doğrudan dijitalleştirdiği söylenebilir?
A) Seçme ve seçilme hakkı
B) Eğitim hakkı
C) Dilekçe ve bilgi edinme hakkı
D) Yaşama ve sağlık hakkı
8) "Zeynep, sosyal bilgiler sınavından kaç puan aldığını ve devamsızlık durumunu öğrenmek için e-Okul sistemine giriş yapmıştır. Kardeşi Ahmet ise kaçırdığı matematik konularını tekrar etmek ve öğretmeninin verdiği çevrim içi testleri çözmek için EBA'yı (Eğitim Bilişim Ağı) kullanmıştır."
Bu metne göre EBA ve e-Okul platformları arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
A) e-Okul sadece öğretmenler içindir, EBA ise sadece veliler içindir.
B) EBA öğrencilerin notlarını gösterirken, e-Okul ders çalışma videoları sunar.
C) Her iki platform da sadece sağlık hizmetleri için geliştirilmiştir.
D) e-Okul öğrenci akademik bilgilerinin (not, devamsızlık) takibi içindir; EBA ise eğitsel içerik (ders, test) sunan bir platformdur.
9) "Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Taylan Bey: 'Dijital mahremiyet, kişisel bilgilerimizi başkalarından korumamız ve neyi, kiminle paylaşacağımıza kendimizin karar vermesidir. Profil bilgilerimiz, fotoğraflarımız ve videolarımız herkese açık olursa kötü niyetli kişiler bunları kendi çıkarları için kullanabilir.' demiştir."
Aşağıdakilerden hangisi Taylan Öğretmen'in bahsettiği "dijital mahremiyet" kurallarına uygun bir davranıştır?
A) Sosyal medya hesaplarını sadece tanıdığı ve güvendiği kişilerin görebileceği şekilde ayarlamak
B) Tatile gidildiğinde anlık konum bilgilerini herkesin görebileceği şekilde paylaşmak
C) Güvenilir olup olmadığına bakmadan her siteye T.C. kimlik numarasını girmek
D) Tanımadığı kişilerden gelen e-postalardaki tüm bağlantılara merak edip tıklamak
10) "Sanal ortamda modern iletişim araçları yolu ile insanlara hakaret edilmesi, insanların aşağılanması, sosyal ortamlardan dışlanması veya tehdit edilmesine 'siber zorbalık' denir."
Buna göre aşağıdakilerden hangisi siber zorbalık örneği olarak değerlendirilebilir?
A) Bir öğrencinin araştırma ödevi için internetten yanlış bir bilgi indirmesi
B) Bir kişinin, arkadaşının fotoğrafının altına sürekli olarak onunla alay eden ve onu aşağılayan yorumlar yazması
C) İnternet üzerinden alınan bir kazağın bedeni uymadığı için mağazaya iade edilmesi
D) Bir vatandaşın belediye hizmetlerindeki aksamaları CİMER üzerinden şikâyet etmesi
11) "Dijital vatandaşlık; bireylerin dijital dünyada haklarını, sorumluluklarını ve etik kuralları bilerek bilinçli hareket etmesidir. Dijital vatandaş sadece teknolojiyi kullanan kişi değil, aynı zamanda teknolojiyi toplumsal sorumlulukla kullanan kişidir."
Buna göre aşağıdakilerden hangisi "iyi bir dijital vatandaşın" özelliklerinden biri olamaz?
A) Kaynağından emin olmadığı haberleri sosyal medyada hemen paylaşması
B) Şifrelerini ve kişisel verilerini üçüncü şahıslarla paylaşmaktan kaçınması
C) Çevrim içi ortamlarda insanlara karşı nazik ve saygılı bir dil kullanması
D) Devletin sunduğu e-Devlet gibi dijital hizmetleri güvenli bir şekilde kullanabilmesi
12) "Sosyal medya ve diğer dijital ortamlar, yalan bilgilerin, insanları yanıltan paylaşımların (dezenformasyon) hızlıca yayılmasına neden olabilmektedir. İnsanları yanıltmak amacıyla bilerek yayılan sahte bilgiler, toplumsal kargaşaya yol açabilir."
Bu parçaya göre dijital ortamlarda bilgi edinirken alınması gereken en temel önlem aşağıdakilerden hangisidir?
A) İnternette okunan tüm haberleri anında diğer arkadaşlarla paylaşmak
B) Karşılaşılan bilgilerin doğruluğunu farklı ve güvenilir kaynaklardan teyit etmek
C) Sadece sosyal medyada en çok beğeni alan haberlere inanmak
D) İnternet kullanımını tamamen hayatımızdan çıkarmak
13) "e-Devlet sistemi sayesinde vatandaşlar, ikametgâh belgesi, adli sicil kaydı veya öğrenci belgesi gibi ihtiyaç duydukları tüm resmî evrakları kurum kurum gezmeden, saniyeler içinde dijital ortamda üretebilmektedirler."
Bu durumun vatandaşlara sağladığı zaman tasarrufunun yanı sıra, aşağıdaki alanlardan hangisine doğrudan 'olumlu' bir katkısı olduğu söylenebilir?
A) Ulaşım araçlarının hızlanmasına
B) Yeni hastanelerin inşa edilmesine
C) Ülkedeki okul sayısının artmasına
D) Kâğıt tüketiminin azalarak ormanların ve çevrenin korunmasına
14) "Telefon, tablet, bilgisayar ve video oyunları gibi cihazların günlük hayatı, dersleri ve sosyal ilişkileri aksatacak düzeyde, kontrolsüz ve aşırı kullanımına teknoloji bağımlılığı denir."
Aşağıdakilerden hangisi teknoloji bağımlılığını önlemek için alınabilecek doğru bir tedbir değildir?
A) Ekran başında geçirilen süreyi sınırlandırmak
B) Dijital cihazlar dışında fiziksel aktivitelere ve hobilere zaman ayırmak
C) Can sıkıntısını gidermek için her fırsatta telefonu ele almak
D) Aile ve arkadaşlarla yüz yüze iletişimi artırmak
15) "Uzaktan eğitim platformları (örneğin EBA), öğrencilere evden eğitim alma imkânı sunarak eğitime erişimi kolaylaştırmıştır. Ancak bazı bölgelerde yeterli internet altyapısının veya teknolojik cihazların (tablet, bilgisayar) olmaması, o bölgelerdeki öğrencilerin bu haktan tam olarak yararlanamamasına neden olmaktadır."
Bu metinde dijitalleşmenin hangi olumsuz yönüne dikkat çekilmiştir?
A) Siber zorbalık vakalarının artmasına
B) Kişisel verilerin çalınma tehlikesine
C) Sosyal medyada yalan haberlerin yayılmasına
D) Teknolojik imkânsızlıkların eğitimde fırsat eşitsizliğine yol açmasına
Cevaplar
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
B | C | D | A | D | A | C | D | A | B | A | B | D | C | D |
