HATAY'IN TÜRKİYE'YE KATILMASI
MİSAKIMİLLÎ’NİN SON ZAFERİHatay, Misakımillî sınırlarımız içinde yer almasına rağmen Lozan Barış Antlaşması'nda maalesef sınırlarımız dışında kalmıştı. Ancak Mustafa Kemal Atatürk, Hatay'ın topraklarımız dışında kalmasını içine hiç sindirememiş ve hayatının son anlarına kadar bu konu için mücadele etmiştir.
HAP BİLGİ: Atatürk, Hatay konusundaki kararlılığını şu meşhur sözüyle dile getirmiştir: "Kırk asırlık Türk yurdu düşman elinde bırakılamaz.". Ayrıca İskenderun ve Antakya çevresine "Hatay" adını bizzat Atatürk vermiştir.
ANTLAŞMALARDA HATAY'IN DURUMU
Hatay’ın yıllar içindeki durumunu aşağıdaki tablodan inceleyelim:
Tarih ve Antlaşma | Hatay'ın Durumu |
| 1918 - Mondros Ateşkesi | Mondros'tan sonra Fransa tarafından işgal edildi. |
1920 - Sevr Antlaşması | İtilaf Devletleri tarafından resmi olarak Fransızlara verildi. |
1921 - Ankara Antlaşması | Fransa ile imzalandı. Hatay, Fransız mandası altındaki Suriye'ye bırakıldı. (Ancak burada Türklere geniş haklar tanındı, resmi dil Türkçe oldu). |
1923 - Lozan Antlaşması | Ankara Antlaşması'nın maddeleri aynen kabul edildi ve Hatay sınırlarımız dışında kaldı. |
UYARI: Ankara Antlaşması ile Hatay'ın Suriye'ye bırakılması Misakımillî'den verilen bir tavizdir. Ancak içerideki Türklere kültürel haklar verilmesi ve Türk parasının kullanılması, buranın ileride ana vatana katılmasına zemin hazırlamıştır.
HATAY'IN TÜRKİYE'YE KATILMA SÜRECİ Dünyada işler karışmaya başlıyor! 1936 yılında Hitler'in (Almanya) saldırgan ve yayılmacı politikası yüzünden II. Dünya Savaşı tehlikesi ortaya çıktı.
- Fransa'nın Çekilmesi (1936): II. Dünya Savaşı tehlikesi üzerine Fransa, kendi güvenliğini sağlamak için Suriye'deki askerlerini çekti ve Suriye'ye bağımsızlık verdi.
- Diplomasi Başlıyor: Türkiye hemen harekete geçerek durumu Milletler Cemiyetine (Uluslararası Barış Örgütü) taşıdı ve Hatay halkının kendi kaderini kendisinin belirlemesini istedi.
- Bağımsız Hatay Devleti Kuruluyor (1938): Milletler Cemiyeti kararıyla yapılan seçimlerde Türkler çoğunluğu sağladı ve 2 Eylül 1938'de Hatay Devleti kuruldu.
- Mutlu Son (1939): Hatay Millet Meclisi, 29 Haziran 1939’da yaptığı son toplantıda oy birliğiyle Türkiye’ye katılma kararı aldı ve Hatay resmi olarak Türkiye'ye katıldı.
DİKKAT! Hatay sorununun bizim lehimize (istediğimiz gibi) çözülmesinde dünyada yaşanan uluslararası gelişmeler (II. Dünya Savaşı'nın yaklaşması) çok etkili olmuştur.
ATATÜRK'ÜN HATAY MESELESİNDEKİ TUTUMU VE KİŞİLİK ÖZELLİKLERİAtatürk, Hatay meselesini şahsi (kendi) davası olarak görmüştür. Hatay'ın ana vatana katılması sürecinde onun çok önemli kişilik özelliklerini görürüz:
- Vatansever, Fedakâr ve Özverili: Hastalığının (Siroz) çok ağırlaştığı son günlerinde bile sağlığını hiçe sayıp dinlenmek yerine Mersin ve Adana'ya giderek askeri birlikleri denetlemiştir.
- Kararlı: Fransa Büyükelçisine "Şayet ufukta bu yolda binde bir ihtimal belirirse Türkiye cumhurbaşkanlığından... çekileceğim ve bir fert olarak bana katılacak birkaç arkadaşla beraber Hatay’a gireceğim." diyerek Hatay'ı ne pahasına olursa olsun alacağını göstermiştir.
- Barışçı: Türkiye'nin ordusuyla Hatay'a girmek yerine sorunu Milletler Cemiyetine götürerek, diplomatik ve hukuki yollarla çözmesi, onun barışçı bir dış politika izlediğinin en büyük kanıtıdır.
DİKKAT Mustafa Kemal Atatürk, yaptığı başarılı çalışmalarla Hatay'ın özerk (kendi içinde bağımsız) bir devlet olduğunu görmüştür. Ancak 10 Kasım 1938'de vefat ettiği için, Hatay'ın 1939'da Türkiye'ye tamamen katıldığını GÖREMEMİŞTİR
