Demokrasi ve Cumhuriyetin Temel Nitelikleri
Demokrasi Nedir?Demokrasi, halkın devlet yönetiminde söz sahibi olmasıdır. Ancak sadece bir yönetim şekli değil, aynı zamanda bir yaşam biçimidir.
Hap Bilgiler:
• Demokrasilerde temel hak ve özgürlükler sınırsız değildir; başkalarının haklarına zarar vermeden kullanılır.
• Demokrasi ailede başlar, okulda ve toplumda devam eder.
• Demokratik devletlerde egemenlik (yönetme gücü) bir kişiye veya zümreye değil, halka aittir.
Demokrasinin Temel Nitelikleri
İlke | Açıklama |
| Millî Egemenlik | Devleti yönetme yetkisinin millete ait olmasıdır. Millet bu yetkiyi seçtiği temsilciler (milletvekilleri) aracılığıyla kullanır. |
Seçme ve Seçilme | Vatandaşların yöneticilerini seçebilmesi veya kendisinin aday olabilmesidir. |
Eşitlik | Dil, din, ırk, cinsiyet fark etmeksizin herkesin yasalar önünde eşit olmasıdır. |
Özgürlük | Kişinin başkalarına zarar vermeden ve yasalara aykırı olmadan dilediğini düşünebilmesi ve yapabilmesidir. |
Hukukun Üstünlüğü | Yönetenlerin ve yönetilenlerin kanunlara uymak zorunda olmasıdır. Hiçbir güç kanundan üstün değildir. |
Katılımcılık | Halkın seçimlerde oy kullanarak, sivil toplum kuruluşlarına üye olarak veya dilekçe vererek yönetime katkı sağlamasıdır. |
Çoğulculuk | Farklı görüşlerin farklı siyasi partilerle mecliste temsil edilmesidir. Çok sesliliktir. |
İnsan Haklarına Saygı | Devletin temel hak ve özgürlükleri anayasa ile güvence altına almasıdır. |
DİKKAT!
"Çoğulculuk" ile "Çoğunluk" aynı şey değildir!
• Çoğulculuk: Farklı fikirlerin, birden fazla seçeneğin olması ve mecliste temsil edilmesidir (Örn: Sınıf başkanlığına birden fazla adayın çıkması).
• Çoğunluk: Sayısal üstünlüktür. Seçimlerde en fazla oyu alanın seçilmesi durumudur.
Demokrasi ve Cumhuriyet Arasındaki İlişki
Cumhuriyet, egemenliğin millete ait olduğu yönetim biçimidir. Demokrasi ise bu yönetimin yaşam tarzı ve fikridir.
Hap Bilgiler:
• Her cumhuriyet tam anlamıyla demokratik olmayabilir, ancak demokrasi en güzel cumhuriyet rejimi ile yaşanır.
• Demokrasi "halkın iradesini" ifade ederken, Cumhuriyet bu iradenin "yasalarla ve temsilcilerle" düzenlenmiş halidir.
Demokrasi | Cumhuriyet |
| Bir yaşam biçimidir, her yerde (ev, okul) uygulanabilir. | Bir devlet yönetim biçimidir. |
Halkın tercihleri ve doğrudan katılımı ön plandadır. | Temsilciler (milletvekilleri) ve başkanlar öne çıkar. |
Cumhuriyet olmadan da (örneğin ailede) uygulanabilir. | Uygulanması için bir devlete ihtiyaç vardır. |
Demokrasi sadece sandıkta oy kullanmak değildir. İşte günlük hayattaki karşılıkları:
Yer | Demokratik Davranış Örneği |
| Ailede | Tatile gidilecek yere oylama ile karar verilmesi, herkesin fikrinin alınması. |
Okulda | Sınıf başkanı seçimi, kulüp çalışmalarının planlanması. |
Toplumda | Sorunların çözümü için belediyeye dilekçe verilmesi, kurallara (sıraya girmek vb.) uyulması,. |
Atatürk ve Cumhuriyet Yolunda Adımlar
Atatürk, Türk milletinin karakterine en uygun idarenin Cumhuriyet olduğunu belirtmiştir.
Tarih Olaylar
• 23 Nisan 1920: TBMM açıldı (Milli egemenliğin sembolü).
• 1 Kasım 1922: Saltanat kaldırıldı (Kişi egemenliğine son verildi).
• 29 Ekim 1923: Cumhuriyet ilan edildi.
• 1930 - 1933 - 1934: Türk kadınına sırasıyla Belediye, Muhtarlık ve Milletvekili seçimlerine katılma (seçme ve seçilme) hakkı verildi.
Uyarı: Türk kadını, dünyadaki pek çok ülkeden daha önce seçme ve seçilme hakkını elde etmiştir.
Anayasamızda Cumhuriyetin Nitelikleri
Anayasamızın 2. Maddesi'ne göre Türkiye Cumhuriyeti şu özelliklere sahiptir:
1. Demokratik Devlet: Yöneticiler seçimle iş başına gelir.
2. Laik Devlet: Din ve devlet işleri ayrıdır, vicdan özgürlüğü vardır.
3. Sosyal Devlet: Devlet, vatandaşı için çalışır ve ekonomik/toplumsal ihtiyaçlarını karşılar.
4. Hukuk Devleti: Herkes yasalar önünde eşittir.
