CUMHURİYETİN SAĞLADIĞI KAZANIMLAR
NUTUK (SÖYLEV) VE ÖZELLİKLERİ
Mustafa Kemal Atatürk'ün bizzat kaleme aldığı Nutuk, Osmanlı Devleti'nin son günleri, Millî Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu hakkındaki en önemli ilk elden (ana) kaynaktır.
HAP BİLGİ TABLOSU: NUTUK Yazarı ve Okuyanı | Mustafa Kemal Atatürk |
Okunma Zamanı | 15 - 20 Ekim 1927 tarihlerinde, 6 günde (36 saat 33 dakikada) okunmuştur. |
Başlangıç Olayı | 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkış ile başlar. |
Bitiş Olayı | Türk gençliğine seslendiği "Gençliğe Hitabe" ile sona erer. |
Kapsadığı Dönem | 1919 ile 1927 yılları arasındaki askerî, siyasi, ekonomik ve kültürel gelişmeler. |
UYARI:Atatürk’ün En Büyük Eseri Atatürk Nutuk'un son sözlerinde "en büyük eserim" dediği Türkiye Cumhuriyeti'ni Türk gençliğine emanet etmiştir.
UYARI: LGS'de Nutuk'un niteliği sıkça sorulur. Nutuk'un birçok yabancı dile çevrilmesi ve yabancı tarihçiler tarafından incelenmesi onun evrensel bir eser olduğunun en büyük göstergesidir.
DİKKAT: Atatürk'ün Gençliğe Hitabe'de Türk gençliğine verdiği en temel ve birinci vazife; Türk istiklalini (bağımsızlığını) ve Türkiye Cumhuriyeti'ni sonsuza kadar korumak ve savunmaktır. Ülkemizin iç ve dış tehditlere karşı korunmasında gençlere yol gösteren bir rehberdir.
ONUNCU YIL NUTKU
Atatürk'ün cumhuriyetin ilanının 10. yıl dönümü kutlamalarında halka seslendiği önemli bir konuşmadır.
HAP BİLGİ TABLOSU: 10. YIL NUTKU Okunma Zamanı ve Yeri | 29 Ekim 1933 tarihinde, Ankara Hipodromu'nda okunmuştur. |
Kapsamı | Cumhuriyetin ilanından 1933 yılına kadar gelişen olayları özetler ve gelecekte yapılması gerekenleri hedefler. |
Temel Vurgu | Akıl, bilim (müspet ilim) ve çağdaşlaşma üzerinde önemle durulmuştur. |
UYARI:Millete Güven Atatürk "Türk milleti çalışkandır. Türk milleti zekidir." sözleriyle milletinin özelliklerini saymış ve milletine olan güvenini dile getirmiştir.
DİKKAT: 10. Yıl Nutku'nda geçen "Türk milletinin yürümekte olduğu terakki ve medeniyet yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale, müspet ilimdir" sözü, Atatürk'ün millete rehber olarak akılcılık ve bilimselliği gösterdiğinin LGS'deki klasik kanıtıdır.
CUMHURİYETİN SAĞLADIĞI KAZANIMLAR
Cumhuriyet yönetimi ile geride kalmış bir toplum modernleştirilmiş ve Türkiye'yi muasır (çağdaş) medeniyetler seviyesinin ötesine taşımak hedeflenmiştir.
Toplumsal ve Siyasi Kazanımlar:
- Millet İradesi: Tek kişi egemenliğinden (padişahlık), egemenliğin doğrudan millete ait olduğu yönetim anlayışına geçilmiştir.
- Hukuksal Eşitlik: Vatandaşlar anayasa ve yasalar önünde eşit hale gelmiş, din, inanç veya cinsiyet ayrımı gözetmeksizin aynı hukuki düzene tabi olmuştur.
- Kadın-Erkek Eşitliği: Türk kadınına seçme ve seçilme hakkı verilerek siyasi alanda kadın-erkek eşitliği sağlanmış, kadınlar toplumda hak ettiği konuma kavuşmuştur.
- Birlik ve Beraberlik: Toplumdaki her türlü ayrıcalık kaldırılarak millî birlik ve beraberlik güçlendirilmiş, devlet-millet bütünleşmesi sağlanmıştır.
- Özgürlük Düşüncesi: Halk temel hak ve hürriyetlerini güvence altına almış, fikirlerini serbestçe ifade etme imkânı bularak farklı siyasi örgütlenmelere olanak tanınmıştır.
UYARI: Cumhuriyetin sağladığı yenilikler sayesinde, hükümdarın buyruğuna itaat etmek zorunda kalan halk; kendi geleceğini belirleme hakkına sahip, özgür ve eşit birer vatandaş kimliği kazanmıştır.ATATÜRK'ÜN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE ESERLERİ İLİŞKİSİ
LGS'de paragraflarda Atatürk'ün hangi kişilik özelliğinin vurgulandığı sıkça sorulur:
- Çok Yönlülüğü: Atatürk'ün sadece bir asker veya komutan değil; aynı zamanda iyi bir lider, devlet adamı, siyasetçi, Nutuk gibi eserler yazan bir yazar ve bir düşünce insanı olması onun çok yönlü (çok cepheli) kişiliğini kanıtlar.
- Akılcılığı ve Bilimselliği: Fikirleriyle yeni devletin akıl ve bilim (müspet ilim) öncülüğünde ilerlemesini hedeflemesi.
- Çağdaşlığı (İnkılapçılığı): Kurduğu modern kurumlarla yurdumuzu "muasır medeniyetler seviyesine" (çağdaş uygarlık düzeyine) çıkarmayı hedeflemesi
