Hititler, Lidyalılar ve İyonlar
Hititler
- Yerleşim Yerleri: Anadolu'nun orta kesiminde (bugünkü Çorum ve çevresi). Başkentleri Hattuşaş (Boğazköy) şehridir.
- Yönetim: Krallar hem başkomutan hem de baş yargıçtı. Kraliçeye "Tavananna" denirdi ve önemli kararlarda söz sahibiydi.
- Kanunlar: Adaletli ve insancıl kanunlarıyla tanınmışlardır. Kölelerin bile hakları korunmuştur.
- Askeri Güç: Güçlü orduları vardı ve savaş arabaları kullanırlardı.
- Din: Çok tanrılı bir dine inanmışlardır. Bu yüzden Hititler’e "Bin Tanrı İli" denirdi.
- Kadeş Antlaşması: Mısır ile yaptıkları Kadeş Antlaşması, tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır.
Lidyalılar
- Yerleşim Yerleri: Batı Anadolu'da, Gediz ve Küçük Menderes Nehirleri arasında. Başkentleri Sardes (Sard) şehridir.
- Ticaret: Kral Yolu adında büyük bir ticaret yolu inşa etmişlerdir. Bu yol, doğudan batıya mal taşınmasını kolaylaştırmıştır.
- Parayı İcat Ettiler: Tarihte bilinen ilk parayı Lidyalılar yapmıştır. Böylece takas sistemi sona ermiş, ticaret kolaylaşmıştır.
- Ekonomi: Altın ve değerli madenlerle zenginleşmişlerdir.
- Kültür ve Sanat: Şehirlerinde lüks yaşam ön plandaydı ve sanat eserleri yapmışlardır.
İyonlar
- Yerleşim Yerleri: Batı Anadolu'da, Ege kıyılarında (Efes, Milet, İzmir gibi şehirler).
- Bilim ve Felsefe: Bilim ve sanatın gelişmesine büyük katkı sağlamışlardır. Thales, Hipokrat ve Heradot gibi bilim insanları yetişmiştir.
- Yönetim: Şehir devletleri halinde yaşamışlardır (polisler). Her şehir bağımsızdı.
- Denizcilik ve Ticaret: Denizcilikte çok ileri gitmişlerdir. Akdeniz ve Karadeniz'de koloniler kurmuşlardır.
- Sanat ve Mimari: Heykelcilik ve mimarlıkta çok başarılıydılar. Efes'teki Artemis Tapınağı, dünyanın yedi harikasından biridir.
Anadolu Uygarlıkları Ortak Özellikleri
- Tarım ve Ticaret: Verimli topraklar sayesinde tarım yapmışlar, ticarette gelişmişlerdir.
- Bilim ve Sanat: Bilim, sanat ve mimarlıkta ileri gitmişlerdir.
- Çok Tanrılı Din: Farklı tanrılara inanmışlar, tapınaklar yapmışlardır.
- Farklılıkları Bir Araya Getirme: Anadolu'nun konumu nedeniyle farklı kültürleri etkileyip onlardan etkilenmişlerdir.