TEKÂLİF-İ MİLLÎYE
Kütahya-Eskişehir Savaşları ve Kriz
Kütahya-Eskişehir Savaşlarında alınan yenilgi sonrası Türk ordusu taktik gereği Sakarya Irmağı'nın doğusuna çekilmiştir. Bu geri çekilişin ve yenilginin temel sebeplerinden biri ordunun silah, cephane ve araç-gereç bakımından yetersiz olmasıydı. Mecliste yaşanan sert tartışmalar sonucunda, Mustafa Kemal Paşa sorumluluğu üstlenerek 5 Ağustos 1921’de Başkomutanlık görevini kabul etmiştir.
DİKKAT: Başkomutanlık KanunuÖzellik | Açıklama |
Tarih | 5 Ağustos 1921. |
Yetki Süresi | İlk etapta 3 ay ile sınırlandırılmıştır. |
Amaç | Ordunun maddi ve manevi gücünü artırmak, yönetimi kuvvetlendirmek. |
Kapsam | Mustafa Kemal, TBMM'nin tüm yetkilerini (Yasama, Yürütme) fiilen kullanma hakkına sahip olmuştur. |
Tekâlif-i Millîye Emirleri (Millî Yükümlülükler)
Başkomutan Mustafa Kemal, Sakarya Savaşı öncesinde ordunun acil ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 7-8 Ağustos 1921 tarihlerinde Tekâlif-i Millîye Emirlerini yayımlamıştır.
UYARI / ÖNEMLİ NOT: Tekâlif-i Millîye Emirleri'ni Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) yayımlamamıştır. Bu emirleri, TBMM'nin yetkilerini Başkomutanlık Kanunu ile devralan Mustafa Kemal Paşa bizzat yayımlamıştır.
Emirlerin İçeriği ve Karşılanan İhtiyaçlar
Bu emirler "Millî Vergi" veya "Millî Yükümlülük" anlamına gelmektedir ve on maddeden oluşmaktadır. Emirlerin uygulanması için her ilçede Tekâlif-i Millîye Komisyonları kurulmuştur.
Tekâlif-i Millîye Emirleri Kapsamında İstenenler
İhtiyaç Alanı | Emir / Yükümlülük |
Giyim | Her ev bir kat çamaşır, bir çift çorap ve çarık hazırlayıp komisyona verecektir. |
Silah ve Cephane | Halk, elindeki tüm savaşa elverişli silah ve cephaneyi 3 gün içinde teslim edecektir. |
Gıda ve Malzeme | Buğday, un, şeker, yağ gibi gıdaların ve kumaş, deri gibi malzemelerin %40’ına (bedeli sonradan ödenmek üzere) el konulacaktır. |
Ulaşım | Taşıtı olan halk, ayda bir defa 100 km’lik mesafeye ücretsiz askeri nakliye yapacaktır. |
İnsan Gücü / Zanaat | Demirci, dökümcü, nalbant, terzi ve marangoz gibi ustalar ordunun emrinde çalışacaktır. |
Araç ve Hayvan | Halkın elindeki binek hayvanlarının ve taşıt araçlarının %20’sine el konulacaktır. |
Güçler Birliği İlkesinin Kullanımı
Mustafa Kemal'in bu süreçteki faaliyetleri, devletin temel güçleri olan Yasama, Yürütme ve Yargı yetkilerini tek elde topladığını ve hızlı karar alıp uyguladığını gösterir.
Mustafa Kemal’in Kullandığı Yetkiler
Devlet Gücü | Yapılan İşlem / Örnek |
YASAMA (Kanun Yapma) | Tekâlif-i Millîye Emirleri’ni (yasa hükmünde) yayımlaması. |
YÜRÜTME (Uygulama) | Emirleri uygulayacak Tekâlif-i Millîye Komisyonlarını kurması. |
YARGI (Denetleme/Cezalandırma) | Emirlerin uygulanmasında çıkan sorunlar için İstiklal Mahkemelerini görevlendirmesi. |
Türk Halkının Fedakârlığı ve Sonuç
Türk halkı, tüm zorluklara rağmen bu emirlere uyarak ordusunu donatmıştır. Bu durum, Türk milletinin "Topyekûn Mücadele" (bütüncül savaş) anlayışına sahip olduğunu gösterir.
DİKKAT: Tekâlif-i Millîye Emirleri'ne halkın uyması, Türk milletinin şu özelliklere sahip olduğunun kanıtıdır:
• Vatanseverlik
• Millî Birlik ve Beraberlik
• Dayanışma ve Yardımlaşma
• Fedakârlık
• Bağımsızlık inancı
Sonuç: Tekâlif-i Millîye Emirleri ile ihtiyaçları büyük ölçüde giderilen Türk ordusu Sakarya Savaşı'na hazır hale gelmiş ve bu hazırlık zaferin kazanılmasında kritik rol oynamıştır.
